Jump to content

Türk tarihinde 1 Mayıs


aleimsema

Önerilen Mesajlar

II. Meşrutiyet'in ilanından sonra Bulgar, Sırp ve Türk işçilerin katılımıyla yapılan bu kutlamada yüz kadar işçi kızıl bayraklarla yürüdü. Selanik'te ise Bulgar sosyal demokratları bildiri dağıttılar ve İmparatorluğun bütün tebasına seçme ve seçilme hakkı tanınması, emeği koruyacak yasaların çıkarılması ile grev mevzuatının değiştirilmesini istediler.

 

İvrem Keskinoğlu'nun Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi'nde verdiği bilgiye göre, 1909'u izleyen yıllarda da 1 Mayıs dolayısıyla Selanik, İstanbul, Edirne ve bazı Trakya kentlerinde kutlamalar yapıldı.

 

İstanbul'da 1 Mayıs 1912'de Dersaadet Tetebuatı İçtimaiye Cemiyeti (İstanbul Toplumsal İncelemeler Derneği) ve ona bağlı işçi dernekleri, Pangaltı'daki Belvü bahçesinde kutlama yaptılar. Selanik'te ise yedi binden fazla işçi, iş bıraktı, konuşmalar yapıldı.

 

Bir parkta toplanmak isteyen göstericiler asker, jandarma ve polis tarafından dağıtıldı. 1913 ve 1914 yıllarında 1 Mayıs gösterileri yasaklandı. Birinci Dünya Savaşı yıllarında da 1 Mayıs gösterisi yapılamadı. 1920 yılında ise işgal altındaki İstanbul'da 1 Mayıs'ın kutlanmaması kararlaştırıldı.

 

Trabzon ve birkaç Karadeniz kentinde düzenlenen gösteri ve yürüyüşlerde ise Lenin ve Enver Paşa övüldü, Yunan işgali protesto edildi.

 

Sadrazamı ziyaret

 

Prof. Dr. Mete Tunçay'ın "Türkiye'de Sol Akımlar" adlı eserinde aktardığına göre, 1921 1 Mayıs'ında ise İstanbul'un hemen bütün işçileri, "özellikle Şirket-i Hayriye, Seyrüsefain, Haliç İdaresi ve Tramvay kumpanyası'nda çalışanların hepsi tatil yaptılar.

 

"Milli Mücadele'ye karşı olumsuz tavır takındığı" belirtilen Türkiye Sosyalist Fırkasının (TSF) çağrısı üzerine İstanbul işçileri, TSF merkezindeki bayramlaşmadan sonra, genel başkan Hüseyin Hilmi (İştirakçi Hilmi) Bey ve üç delege, mavi işçi gömleği ve kırmızı kravatlı giysileriyle Sadrazam Ahmet Tevfik Paşa'yı ziyaret ettiler. TSF, o gün "Bilumum İstanbul Amelesine" başlıklı bir bildiri de yayımladı.

 

Keskinoğlu'nun aktardığına göre, Kağıthane'de yapılan kutlamada ise bir bando eşliğinde marşlar çalındı, bazı yerlerde kırmızı bayraklar açıldı; kutlamaya mavi gömlekli kırmızı kravatlı, kızıl rozet takmış işçiler katıldı.

 

Ankara'da Millet Bahçesi'nde

 

Ankara'da ise Sovyetler Birliği ile dostluk ilişkileri çerçevesinde 1 Mayıs 1922'de ilk işçi bayramı kutlandı. Keskinoğlu'nun aktardığına göre, İmalatı Harbiye, demir yolu işçileri ve mürettipler, eş ve çocuklarının da katıldığı bir toplantı yaptılar. İzmir Mebusu Yunus Nadi (Abalıoğlu), Menteşe Mebusu Tevfik Rüştü (Aras) ve Rus elçiliğinden bazı memurların katıldığı bir tören yapıldı ve akşam da Millet Bahçesi'nde eğlence düzenlendi.

 

1923 1 Mayıs'ı İstanbul, Ankara, İzmir ve Adapazarı'nda kutlandı. Artık Ankara Hükümeti'nin yönetimine girmiş olan İstanbul'da, İstanbul Umum Amele Cemiyeti gösteri düzenledi; Mustafa Kemal Paşa ve enternasyonallere telgraflar çekildi.

 

Cumhuriyet'in ilanından sonra ise 1924 1 Mayıs'ı hükümetçe yasaklandı. 1925 yılında Doğu'da baş gösteren isyanlar üzerine çıkarılan Takrir-i Sükun Kanunu da kutlama yapılmasına olanak vermiyordu. Bu yıldan sonra kutlamalar salon toplantıları şeklinde ya da gizlilik içinde yapılabildi.

 

27 Mayıs 1935 tarihli "Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkındaki Kanun" ile 1 Mayıs "Bahar Bayramı" olarak kabul edildi.

Yorum bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Sohbete katıl

Şimdi mesaj yollayabilir ve daha sonra kayıt olabilirsiniz. Hesabınız varsa, şimdi giriş yaparak hesabınızla gönderebilirsiniz.

Misafir
Bu konuyu yanıtla...

×   Farklı formatta bir yazı yapıştırdınız.   Lütfen formatı silmek için buraya tıklayınız

  Only 75 emoji are allowed.

×   Bağlantınız otomatik olarak gömülü hale getirilmiştir..   Bunun yerine bağlantı şeklinde gösterilsin mi?

×   Önceki içeriğiniz geri yüklendi.   Düzenleyiciyi temizle

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

×
×
  • Yeni Oluştur...