Jump to content

Jean Vigo; Şiirsel Gerçekliğin Yönetmeni...


birunsatan

Önerilen Mesajlar

http://www.anarsist.org/images/statusicon/wol_error.gifGerçek boyutunda görmek için tıkla!http://img84.imageshack.us/img84/6200/vigokolajmz1.jpg

 

Jean Vigo (1905-1934)

 

 

 

Filmografisi

 

1 İ A Propos de Nice (1930) / 25 Dakika

 

2 İ Taris, Champion de Natation (1931) / 10 Dakika

 

3 İ Zero for Conduct (1933) / 41 Dakika

 

4 İ LİAtalante (1934) / 89 Dakika

 

http://www.anarsist.org/images/statusicon/wol_error.gifGerçek boyutunda görmek için tıkla!http://img157.imageshack.us/img157/5637/posterkolajxo3.jpg

 

 

Buraya bakın, burada, bu kara mermerin altında

Bir teneffüs daha yaşasaydı,

Tabiattan tahtaya kalkacak bir çocuk gömülüdür

Devlet dersinde öldürülmüştür.

 

Devletin ve tabiatın ortak ve yanlış sorusu şuydu:

- Maveraünnehir nereye dökülür?

En arka sırada bir parmağın tek ve doğru karşılığı:

- Solgun bir halk çocukları ayaklanmasının kalbinedir.

(Ece Ayhan / Meçhul Öğrenci Anıtı)

 

 

Şiirsel Gerçekçilik ve Jean Vigo

 

1.Dünya Savaşı sonrasında, Fransa galip devletler arasında yer alsa da, savaşta en çok zayiata uğrayan devletlerinde başında geliyordu. Savaş bütün Avrupaİyı bir yıkıma sürüklemiş, insanlar açlık ve sefalet içinde karmaşık bir toplumun ortasında kaderleriyle baş başa bırakılmıştı. Sessiz sinemanın yeni yeni filizlendiği ve sinemanın etkinliğinin yavaş yavaş hissedildiği böylesi zor bir dönemde, içinde yaşadıkları toplumu ve insanların karmaşık ruh hallerini göstermek isteyen sanatçılarda, birçok yeni akımın oluşmasını sağladı. Savaşta en çok yıkıma uğrayan ülke olan Almanyada, savaş sonrasında Alman halkının duygularını dışavuran Alman Ekspresyonist Sineması, Fransada İspanyol Luis Bunuelin önderliğinde, başta burjuva olmak üzere, tüm kalıplara ve kurumlara bir başkaldırı niteliğinde oluşan Sürrealist Sinema böyle bir dönemde ortaya çıktı. Bu akımlardan sonra, iki dünya savaşı arasında çıkan, bir anlamda da 2.Dünya Savaşına giden dönemdeki insanların ruh hallerini dışavuran, sesli sinemanın imkanlarından yararlanarak daha duyarlı ve bütünsel bir bakış açısıyla hem dönemini hem de dönemin insanlık hallerini resmeden Şiirsel Gerçekçilik akımı doğdu. Bu akımdan önce de sinemada ismini duyuran Julien Duvivier ve Marcel LİHerbier ile birlikte, bunlara yeni katılan Marcel Carne ve Jean Vigo ile birlikte nitelikli örnekler vermeye başlayan akım, kendinden önceki melodram ve komedi öğelerini merkezine almasa da, bunlardan yararlanan, gerçekliğin etkisini sürekli hissettirmesine rağmen şiirsel bir ahenkte yakalamayı başaran birbirinden önemli örnekler vermeyi başardı.

 

Bu dönemde sinema, yeni yeni ilgi duyulan bir alan olduğu için, içindekileri ortaya dökme, paylaşma ve bunları bir sanat biçimi haline getirmenin başlıca odak noktası haline geldi. Bu yüzden edebiyatçıların, ressamların ve aydınların sinema sanatına eğildiğini görmek mümkün. Farklı disiplinlerden önemli ve başarılı isimlerin girişleriyle kısa sürede önemli bir atılım yapan sinema, Jean Vigo içinde kendini anlatmada başvurduğu bir araçtı. O yıllarda sinema okulları olmadığı ve sinema sanatı geniş kitlelere yayılmadığı için, sinemaya ilk olarak fotoğrafçılıkla başlayarak, kendi gördüğü Fransaİyı ve Fransızları resmetmeye koyuldu. Bu faaliyetini, tedavi olmak için gittiği Nice şehri üzerine çektiği, ilk kısa filmi Nice Hakkında ile bir adım öteye götürerek, sinemaya da ilk adımını atmış oldu.

 

Vigo yaşadığı kenti, panaromik çekimlerle yan yana dizilmiş yapıların ve onların sahille kesiştiği kıyı kordonunu peliküle aktarır. Nice şehrine yukarıdan bakışla, şehrin kara ve deniz arasındaki şiirsel uyumunu gösterdikten sonra, kamerasını şehre ve şehirde yaşayan insanlara yöneltir. Tarihi yapılar, zengin insanlar, sıradan şehir yaşantısı, kentteki karnavalın yarattığı cümbüş, kapitalizmin etkileri, yaralanmış çocuklar, sefalet içindeki insanlar, tutkunun tezahürü şeklinde kendini gösteren erotizm ve insanları maskelerinden arındıran, onları olduğu gibi resmeden çıplak bedenlerİ Bütün bunları Jean Vigo kamerasına alırken, bu ilk kısa metrajında babasının da etkileri hissedilir. Özellikle şehrin devinimini ve insanların coşkusunu yansıtırken, bunların arka planında kalan sefil ve yaralı insanlara bakışı, kapitalizme ve savaş karşıtlığına yapılan vurgular hep babasından aldığı mirasın etkileridir. Kendine ait bir armoniye sahip olan, zıtlıklardan yarattığı uyumlu ve gerçekçi görüntüler ile baş döndürücü derecede güzel kısa filmden sonra, Jean Vigo sipariş bir projeyle Fransız Dünya Şampiyonu yüzücü Jean Tarisin yüzüş tekniğini anlattığı on dakikalık belgesel çalışması Taris, Suyun Kralını çeker. Bu belgeselin Vigoya etkisi, su altında yaptığı çekimlerde kazandığı deneyimler olur. Burada kazandığı deneyimleri son filmi LAtalantedeki bazı sahnelerde de gözlemlemek mümkün.

 

 

http://www.anarsist.org/images/statusicon/wol_error.gifGerçek boyutunda görmek için tıkla!http://img81.imageshack.us/img81/2932/zeroforconduct1pb3.jpg

 

Savaş ilan edildi. Kahrolsun öğretmenler! Yaşasın devrim!

Özgürlük ya da ölüm!

Bayrağımız yükselmeli.

Yarın sağlam duracağız.

Çürümüş eski kitaplar, konserve kutuları ve pis kokulu botlarla savaşacağız.

(Zero for Conduct)

 

İki kısadan sonra Vigo, ilk uzun metrajı Zero for Conductı (Hal ve Gidiş Sıfır) çeker. Baskıcı öğretim kurumlarının, yetimhanede kalan çocukları zaptetmek için uyguladığı yöntemlerle birlikte, genel olarak hem hükümetin hem de toplumdaki bütün baskıcı kurumların eleştirildiği, aynı zamanda içinde barındırdığı söylemlerle anarşist yanı da bulunan bu film, Jean Vigonun içinde bulunduğu topluma karşı ilk büyük tepkisidir. Çocuklara Hal ve Gidişattan dolayı sıfır veren kalıplaşmış değer yargıları, aslında bizzat kendileri Hal ve Gidişattan sınıfta kalır.

 

Nietzschenin dediği gibi, Eğer sizi kimse dinlemiyorsa, bağırmak en doğal şeydir!" sözüne uygun bir biçimde, Vigo da ilk çıkış filmiyle adeta haykırır. Onun bu sesini duyan hükümet, filmi sansürlemekte gecikmez. Film, yukarıda da verdiğim, çocukların kendilerini idare eden zorba yöneticilere karşı hazırladığı manifesto ve hemen akabinde çatıya çıkarak hükümet görevlisi gibi giyinmiş otoriter büyüklere fırlattıkları kiremitler ile bir anda sansür kurumunun odak noktası haline gelir. Ahlaki değerlerin, yerleşik toplumsal kalıplar ve sınıflar tarafından, çocuklara karşı kullanılacak birer cezai yöntem olamayacağını vurgulayan Vigo, filmde otoriteyi temsil eden karakterleri sürekli gülünç durumlara düşürerek aslında, bütün bu sistemin ne kadar gülünç olduğunu da gözler önüne sermektedir.

 

 

http://www.anarsist.org/images/statusicon/wol_error.gifGerçek boyutunda görmek için tıkla!http://img299.imageshack.us/img299/4517/atalantekolajhs9.jpg

 

Sansürle başı ağrıyan Jean Vigo, bu filmin aldığı kötü tepkilere karşı LAtalanteyi çeker. Yine çekirdek kadrosuyla çalışan yönetmen, bu sefer sıradan ve basit bir hikaye anlatır. Son filmi olan LAtalantede, filme ismini de veren gemide yolculuk yapan bir grup insanın yaşadıkları yansıtılırken, içinde hem melodram öğeleri hem de mizah yaygın biçimde kullanılır. Paris şehrinde geçen sahnelerde, Parisin şaşaasının dışında, şehrin arka sokaklarında sefalet içindeki yaşamı da ekrana yansıtırken, finaliyle de Marcel Carnenin hüzünlü ve şiirsel finallerini hatırlatır, LAtalante. Bir taraf birbirini bulmanın verdiği sevinçle mutlu olurken, diğer taraf umutsuzluk içinde sonunu hazırlamıştır. Karanlıkta yapılan çekimler, dalgaların üzerine vuran ışıkların oluşturduğu olağanüstü görüntüler, gerçeküstü öğelerin yerli yerinde kullanılışı, müzikler ve oyunculuklarla tamamlanan film, Vigonun eleştirel tavrıyla da bütünleşince önemini daha da arttırır.

 

1.Dünya Savaşı ile birlikte, insanlık için hümanizm ve Rönesansın temelinde yükselen, yavaş yavaş sanayileşen ama yine de bu değerlere bir yönüyle de sahip çıkan bir bilinç yerle bir edildi. Bu savaştan sonra hızla bir sanayileşme ve modernleşme dönemine giren insanoğlunun içine düştüğü maddi ve manevi zorlukları, ikilemleri, değişen gündelik hayatın ölçütlerini de yansıtan Şiirsel Gerçekçilik akımını, bana kalırsa en büyük gücünü de, bu değişen gerçekliği herkesten önce kavramasına ve yansıtmasına borçlu. Marcel Carne ile birlikte Jean Vigoda, filmlerinde sinemanın çok ötesine geçerek, bugün bile izlediğimizde her karesiyle insanı çarpan, gerçekleri eleştirel bir bakış açısıyla anlatmalarına rağmen, zaman ve mekanı çoktan aşmış, bilinen anlamıyla gerçekliği, düşünsel anlamda yeniden üretmeyi başarmış filmler yönetmişlerdir. Filmlerindeki mekanlara yaklaşımları, aralara serpiştirdikleri gerçeküstü öğeler, komedi ve romantizmin dengeli birlikteliği, karanlıkla aydınlığın uyumu, kendi coşkularını, insanların ve çocukların yüzlerinde buluşları ve filmlerine yansıttıkları inanılmaz enerji ve ruhani etkiyle, ismini kendileri vermese de, yarattıkları akımı az ama öz bir şekilde duyurmayı başarmışlardır.

 

Jean Vigonun sineması çok kişiseldir. En azından çıkış noktası öyledir. 12 yaşında hapishanede ölen (belki de öldürülen) anarşist bir babanın çocuğudur. Küçük yaşında başına gelen bu trajedinin etkisini tüm hayatında hisseden Vigonun, içinde yaşadığı kurallarla ve kalıplarla dolu bu toplumla daha küçük yaşında tanıştığını göz önüne alırsak, onun filmlerindeki anarşist ve başkaldıran, hatta Hal ve Gidiş Sıfırdaki manifesto ile kendini gösteren bu asi tavrını daha net anlayabiliriz. Vigonun sineması, bu ders verici ve zorlayıcı, çocukların kimliklerini şiddetle şekillendirmeye çalışan, halktan kopuk yaşayan insanlara yönelik bir başkaldırı niteliğindedir. 1.Dünya Savaşından sonra artarak devam eden bu anlayışa karşı, Vigo safını çocuklardan ve özgürlüklerden yana tutar. Onun şiirsellikten beslenmesinin başlıca nedeni de, şiirin özgürleştirici söylemidir. Bu özgürleştirici söylemi, ünlü Sovyet sinemacı ve kuramcı Dziga Vertovun kardeşi olan, görüntü yönetmeni Boris Kaufmanın görüntü ve sesin inanılmaz uyumunu yakaladığı kareleri ile filmlerinde dışavurmayı beceren Vigo, bu sayede ismini koymasa da filmlerinde hem gerçekliği anlatır hem de görsel-işitsel ve düşünsel anlamda bir şiirsellik yakalar. Onun sinemasını özetleyen en güzel sözcükler, duruluk ve dengedir. Hem toplumsal karmaşıklığı ve mekansal yeniden üretimi damıtarak sunar, hem de bu sunumunda melodramın abartısından kaçınarak, insani coşkulara yer verir. Tıpkı Hal ve Gidiş Sıfırın unutulmaz final sahnesi gibi Sinemasını bu sade ve dengeli yapı üzerine kuran Vigo için, kullandığı mekanlarda filmlerinde birer oyuncu kadar önemlidir. Hal ve Gidiş Sıfırın yetimhanesi, Atalante filmindeki Atalante gemisi, Nice Hakkında belgeselindeki Nice şehri gibi mekanlar, hep filmlerine nüfuz eden, işlevsellik kazanan unsurlardır. Özellikle Nice Hakkında isimli kısa filminde, filmin başrol oyuncusu başlı başına bir şehirdir. Jean Vigo sadece bu şehri tanımada ve perdede sunmada bir göz rolündedir. LAtalantedeki daracık mekanlar, sürekli etrafta dolanan kediler, müzik aletlerinden çalan melodilerde başroldeki kahramanları kadar filme etki yapan öğelerdir. Araç ve amaç birlikteliğini çok iyi sezinleyen, Vigonun Çetesi olarak da anılan bir grup sinemacının hayata bütünsel ve coşku dolu bakışlarını, bu filmlerin her karesinde gözlemlemek olanaklıdır. Genç ve fikirleri olan, düşündüklerini de sinemayla açıklamaya çalışan bu insanların, sürekli değişen ruh halleri de filmlerin çeşitli sahnelerinde kendini belli eder. Aniden kavuşan sevgililer, birden bire başlayan dans sahneleri, süreksiz gerçeküstü görüntülerin insana verdiği şaşkınlık hali, gece denizde dalgalar üzerine yansıyan ayın oluşturduğu romantik görüntüler Bütün bunlar, bu sinemanın başlangıçta hedefi evrensel olmasa da, nasıl kişiselden başlayarak evrensele doğru yol aldığını belgelemektedirler. Jean Vigonun 101.yılının anısına Fransız Kültür Merkeziİnde düzenlenen etkinlikler için hazırlanan kartpostal ve afişte, buna uygun bir şekilde Vigonun evrenselliğini simgeliyor. Tıpkı onun slow-motion çekimlerle ölümsüzleştirdiği görüntüleri gibi, Vigonun kayan yıldızı da yavaş yavaş üzerimizden akarak gözlerimizdeki bağı çözüyor. Eleştiriyi gerçeklikten ayırmadan, gerçekliği de şiirsellikle birleştirerek ekrana yansıtmayı başaran Jean Vigo, beş yıllık sinema kariyerinde belki çok verimli olamadı. Ama vizyon sahibi ve duyarlı bir insanın sesini duyurması için, çekmiş olduğu ikisi kısa toplam dört filmde yetti de arttı. Jean Vigo, anlatacak derdi ve özgün söylemi olanlara vermiş olduğu ilham ve despot yönetimleri sürekli yererek, özgürlüğe ve insanlığa olan inancı ile, bugün sinemanın ölümsüz yüzleri arasına çoktan girdi. Yazıyı, Türkiyede onu en iyi anlayanların başında gelen Ece Ayhanın dizeleriyle bitirmekte fayda var.

 

Hayattan ders veriyor diye öğretmenleri kızdıran

Tuzu bir bulmuş çocukları saklamadan güldüren dünyaya

Su kaçırmaz bir eşeğin sesine açıktır penceresi

Bir sınıfın, batı son dersinde, kuşluk vakti

 

Meşeler yapraklanınca bir tuhaf olurlar işte

Koparılmış kürt çiçekleri, hatırlayarak amcalarını

Azınlıkta oldukları bir okulda bile, sorarlar soru

Neden feriklerin ve eşeklerin memeleri vardır?

(Ece Ayhan / Açık Atlas)

Yorum bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Sohbete katıl

Şimdi mesaj yollayabilir ve daha sonra kayıt olabilirsiniz. Hesabınız varsa, şimdi giriş yaparak hesabınızla gönderebilirsiniz.

Misafir
Bu konuyu yanıtla...

×   Farklı formatta bir yazı yapıştırdınız.   Lütfen formatı silmek için buraya tıklayınız

  Only 75 emoji are allowed.

×   Bağlantınız otomatik olarak gömülü hale getirilmiştir..   Bunun yerine bağlantı şeklinde gösterilsin mi?

×   Önceki içeriğiniz geri yüklendi.   Düzenleyiciyi temizle

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

  • Similar Topics

    • Jean Luc Godard

      Jean-Luc Godard (d. 3 Aralık 1930) Fransız ve İsviçreli film yönetmeni ve sinema eleştirmeni. Fransız Yeni Dalga Akımının en etkili üyelerinden birisi.   burjuva bir ailenin sosyalist çocuğu olan godard'ın babası doktor annesi ise isveç'in en zengin bankacılarından birinin kızıydı. sorborne'da etnoloji okurken aralarına katıldığı françois truffaut, jacques rivette ve eric rohmer sinemaya yönelmesini sağlamış, godard rivette ve rohmer ile beraber "gazette du cinéma"yı kurmuştur. "hans lucas" tak

      , Yer: Yönetmenler

    • Gerçekliğin Ölçülmeden Önce Varolmadığı Kanıtlandı

      http://bilimfili.com/wp-content/uploads/2015/07/shutterstock_210000454_web_1024-750x350.jpg   Avustralyalı fizikçiler ünlü bir deneyi yeniden canlandırıp, kuantum fiziğinin tuhaf öngörülerini ve gerçekliğin doğasını onayladı. En küçük ölçekte, birisi ölçene dek ortada gerçeklik denebilecek bir şey yok. Bu ne kadar kafa karıştırıcı gibi görünse de, deney aslında son derece basit bir soru yöneltiyor: Eğer elinizde ya parçacık gibi ya da dalga gibi davranabilecek bir nesne varsa, bu nesne hangi no

      , Yer: Bilim & Teknoloji

    • Siyah Kan - Jean-Christophe Grangé

      Hiç suyun 20 metre altına serbest dalış yaptınız mı? Ya da herhangi bir gecede boynunuza kemerinizi geçirip, gözleriniz kararana kalana kadar kendinizi boğazladınız mı? Eğer bunları yapmadıysanız Jacques Reverdi'yi anlamak kolay olmayacaktır. Sıradan bir cinayet romanı okur, sonunda; "Vay efendim neler varmış." dersiniz. Katili anlamak, katil olmaktan geçer! Nefesin ve derinliğin ortasında hüküm süren seri katil ruhunu arındırırken peşine düşen bir gazetecinin yakaladığı hikaye kadar masumdu

      , Yer: Kitap Tanıtımları ve Eleştirileri

    • Sanat Yönetmeni Ne İş Yapar ?

      aslında iyi bi sanat yönetmeni herşeyi yapar.. Bi Sinema filmi düşünün tüm ekip çalışmasında var olan her materyeli sanatsal anlamda gözden geçirir. Masada duran bir çakmaktan tutun filmde kullanılacak müziğe dekora kadar.. Sanat Yönetmeninin Sorumlulukları 1. Çekim Öncesi   a. Araştırma, Planlama ve Tasarım - Ön görüşmeler sırasında yönetmenle senaryonun bütün boyutlarını ve yönetmenin filme yaklaşımını tartşmak. - Senaryoyu bir bütün olarak analiz ederek mekan, dekor,

      , Yer: Sinema

    • Amerikan Sinemasının Yaşayan En iyi 10 Yönetmeni

      Dünya sinemasını bir kenara koyacak olursak, birçoğumuzun en çok takip ettiği filmler, daha çok Amerikan sinemasına ait olan filmler. Aşağıdaki yönetmenlerin dışında Dünya’da ve ülkemizde daha birçok önemli yönetmen bulunsa da eğer listeyi dünya sinemasının yaşayan en iyi yönetmenleri arasından yapmaya kalksaydık, bu liste çok uzun bir liste olurdu. Bu yüzden bu liste sadece Amerikan Sinemasının en iyi yönetmenleri ile ilgili.   10-David Lynch http://www.listemiste.com/wp-content/uploads/2011/

      , Yer: Yönetmenler

×
×
  • Yeni Oluştur...