Jump to content

Yunan Mitolojisi’nde Kuşlar : Kartal ve Güvercin


Thyke00

Önerilen Mesajlar

‘….Toplamış gözlerini Saturnia kaplamış sevdiği bir kuşun tüylerini yıldız yıldız ışıyan kuyruğunu….’

Ovidius, Dönüşümler I.722

Kuşlar…Günümüzde pencerelerimizin önüne konan , arabamızın üstüne pisleyen ,vapurdan simit atıp izlediğimiz kanatlı canlılar. Belki birkaç cinsi bize hala birşeyler ifade ediyordur ( bknz. http://www.gnoxis.com/yunan-mitolojisinde-ku%C5%9Flar-bayku%C5%9F-ve-karga-57676.html ) fakat diğer birçok kuş türü sadece uçup gidiyor gözümüzün önünden. Öte yandan bir dönem Tanrılar’ın zafer işareti olan Kartal sadece bir belgesel kuşu bizim için . Hera’nın simgesi , Argos’un gözlerini kuyruğunda taşıyan Tavus Kuşu’nu görmeye de pek alışık değiliz .

Daha evvel araştırmaya başladığım kuşların Yunan Mitolojisi’ndeki rolüne , Kartal ve Güvercin ile devam edeceğim .

Yunan Mitolojisi’nde Kartal :

 

http://2mi3.files.wordpress.com/2012/03/aetos-dios-theoi.jpg

 

Aetos Dios ya da Aetos Dias …En anlaşılır haliyle Zeus’un Kartalı . Sadece Yunan Mitolojisi’nde değil Yunan Tarihi’nde sık sık karşılaşırız kartallarla . Özellikle savaş sahnelerinde . Gökte bir kartal gözükür ve işte o an Zeus’un işareti anlamına gelir bu kuş . Gittiği yöne , konduğu yere göre kehanetler düzenlenir hemen . Ama netice kesindir , zafer . Peki Zeus neden Kartal ile özdeşleşmiştir ? Sebebi aslında açık , kartal da tıpkı Zeus gibi göklerin hakimidir .

Kartalın Zeus’un simgesel kuşu halini almasında Attika Kralı Periphas’ın dönüşümü sözkonusudur . Efsaneye göre Periphas ,adil ve dindar bir kraldı . Periphas ayrıca Apollon’un rahibiydi ve bu Tanrı’ya ait bir kültü vardı . Periphas’ın iyi yönetimi , yaptığı iyilikler bir süre sonra onu Attika Halkı gözünde Zeus’a eşdeğer pozisyona getirdi . Attikalılar Zeus’a ait olan herşeyi Periphas’ın yaptığını düşünmekle birlikte , Periphas adına bir Zeus Tapınağı inşaa ettiler . Daha açıkça belirtmek gerekirse yaptıkları tapınakta Zeus ile Periphas’ın ismini bir tuttular . Zeus Soter ( Kurtarıcı ) , Epophion ( Herşeyi Gören ) isimleriyle anmaya başladılar . Tabii bu durum Zeus’u çok rahatsız etti ve Periphas’ı bir yıldırım darbesiyle küle çevirmeyi düşündü . Fakat Apollon araya girerek Zeus’u bu fikrinden vazgeçirdi . Bunun üzerine Zeus , Periphas’ı ziyaret etti . Karısıyla sevişen Periphas’a iki eliyle dokundu ve onu bir kartala çevirdi . Periphas’ın dindarlığından ötürü onu bütün kuşların kralı ilan etti , asasını taşımakla görevlendirdi ve kendi kültünün bir simgesi haline getirdi .

Aetos Dios , Periphas’ın dönüştüğü kartaldır . Zeus’un farklı görevlere gönderdiği -mesela Prometheus’un karaciğerini yemesi için – kartallarla karıştırılmamalıdır . Bazı kaynaklara göre Tanrılar’ın sakisi Ganymedes’i kaçırıp Zeus’a getiren de Aetos Dios’dur .

Kartal , Zeus kültüne girdikten sonra Antik Çağ kahinleri tarafından da görüldüğü takdirde yorum gerektiren bir canlı halini almıştır .

Sadece Yunan Mitolojisi’nde değil , daha birçok kültürde kartalın önemi büyüktür . Özellikle Çift Başlı Kartal sembolünü Eski Türk Medeniyetleri’nde , Bizans İmparatorluğu’nda ve daha bir çok kültürde görebiliriz . Kartal bir sembol olarak Hristiyanlık içine de girmiştir . Bazı kaynaklara göre kartalın uçuşu İsa’nın Dirilişi’ni ve göğe yükselişini simgeler . Ayrıca Katolik Sembolizmi’nde Kartal Evangelist Yuhanna’nın sembolüdür .

 

Yunan Mitolojisi’nde Güvercin :

 

http://2mi3.files.wordpress.com/2012/03/aphrodite_1_lg.gif

 

Güvercinlerin özellikle beyaz olanların hangi Olymposlu’yla özdeşleştiğini tahmin etmek çok zor olmasa gerek . Onikiler’e şöyle bir göz gezdirdiğimiz takdirde Aphrodite en yakın gözükmektedir . Günümüzde de beyaz güvercin barışı ve sevgiyi temsil eder . Aphrodite’in güzellik ,aşk ve sevgi Tanrıçası olduğunu düşündüğümüz takdirde güvercinin O’nla özdeşleşmesi pek şaşırtıcı değildir .

Tıpkı baykuşun , kartalın olduğu gibi güvercinin de bir Olymposlu ile özdeşleşmesinin mitolojik bir geçmişi vardır . Bu hikayede Peristera isminde bir perinin dönüşümü söz konusudur . Efsaneye göre Peristera Aphrodite’in çevresindeki perilerden (nympha) biridir. Aphrodite ile oğlu Eros, birgün eğlenerek çiçek toplarken aynı zamanda kim daha çok toplayacak diye yarışmaya başlamışlardır . Aphrodite’in geri kaldığını gören Peristera Tanrıça’ya yardım etmiş fakat bunu farkeden Eros ona kızarak periyi bir güvercine çevirmiştir. Bunun üzerine Aphrodite bu periye olan sevgisinden ve cezayı telafi etmek istemesinden dolayı güvercini kendi kuşu haline getirmiştir .

Şunu da özellikle belirtmek isterim , Peristera (Περιστέρα) bugün Yunanca’da da güvercin anlamına gelmektedir .

Güvercin Aphrodite’in simgesel kuşu olduktan sonra tasvirlerde , antik edebiyatta yerini almaya başlamıştır .

‘…Sonra , uzaydan , çekip götürmüş onu güvercinler , ayak basmış Laurentum kıyılarına…’

Ovidius,Dönüşümler XIV.598

Aphrodite yolculuklarını güvercinlerin çektiği arabası ile gerçekleştirmektedir . Bu Tanrıça’yı daha saf ve sevgi dolu kılmaktadır bana göre .

Beyaz Güvercin , Hristiyan Sembolizmi’nde Kutsal Ruh’u temsil etmektedir . Bugün kiliselerdeki Hz.İsa ikonalarında beyaz bir güvercin ile Kutsal Ruh’un tasvir edildiğini görebilirsiniz . Aphrodite ile birlikte saflık , sevgi ve aşk gibi bir anlam kazanan güvercinin daha sonra da Hristiyanlığın yapıtaşlarından Kutsal Ruh’u temsil etmesi gayet mantıklı geliyor kulağa .

Dönüşüm hikayelerinde çok ince noktalar olduğunu düşünmekteyim .Hani dönüşümler genelde bir kızgınlık sonucu gerçekleştirilir ,kimi zaman mükafattır kimi zaman ceza .Dönüştürülenin pek bir suçu yoktur çoğu zaman . Bu yazıda anlattığımız iki hikayeye bakınca da bu ince noktaları farkedebiliriz aslında . Zeus Periphas’ı kıskanır ve bu kıskançlık kızgınlığa varır . Onu bir kartala dönüştürür fakat mükafatlandırır . Eros Peristera’ya kızar ve onu bir güvercine çevirir . Eros’a gerçekleştirdiği bu dönüşüm işleminden dolayı kızamıyorum bile mesela . Çok masum geliyor kulağa her seferinde .Ovidius’un Dönüşümler’inde , dönüştürülen kişiye üzülsemde çoğu sefer , Tanrılar’ın bir bildiği varmış diyorum gene de . Yıl 2012 ve beyaz güvercin sevginin , barışın simgesi . Tıpkı binlerce yıl evvel Tanrılar’ın düşündüğü ve simgeselleştirdiği gibi…

 

Yazan : Dimitri Daravanoğlu

Yorum bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Sohbete katıl

Şimdi mesaj yollayabilir ve daha sonra kayıt olabilirsiniz. Hesabınız varsa, şimdi giriş yaparak hesabınızla gönderebilirsiniz.

Misafir
Bu konuyu yanıtla...

×   Farklı formatta bir yazı yapıştırdınız.   Lütfen formatı silmek için buraya tıklayınız

  Only 75 emoji are allowed.

×   Bağlantınız otomatik olarak gömülü hale getirilmiştir..   Bunun yerine bağlantı şeklinde gösterilsin mi?

×   Önceki içeriğiniz geri yüklendi.   Düzenleyiciyi temizle

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

  • Similar Topics

    • Sümer Mitolojisinde Öte Dünya

      TANRI ANLAYIŞI Sümer dini inanç yapısının temelini tanrılar panteonu oluşturmaktadır. Oldukça çok sayıda olan Sümer tanrıları bir sistem içerisinde düşünülmüştür, Sümerlerin zihinsel tasavvurları sayesinde bu tanrılar teolojik bir inanç olarak kalmayıp, kültür, edebiyat ve mitolojide köklü varlıklar olarak betimlenmiştir. Evrenin sürekliliğinin ve işleyişinin bu tanrıların denetimi ve idaresi sayesinde devam ettiği düşünülmüştür. Her tanrının kendi kült şehrinin olduğu, konumuna göre say

      , Yer: Ölüm ve Ötesi

    • Antik Yunan'ın Eşcinsel Savaş Birliği

      THEBAİ'NİN AŞIKLAR BİRLİĞİ Tebai'nin (Thebai) Kutsal Grubu, yalnızca savaşçı değil aynı zamanda aşık olan 300 Tebaili askerden oluşan seçkin bir savaşçı bölüğüydü. Yunan tarihçi, biyografi ve deneme yazarı Plutarhos'a göre bu birliğin oluşturulması bir askeri lider olan Gorgidas tarafından MÖ 379 ve 378 yılları arasında gerçekleşmişti. Gorgidas, sıradan askerlerden farklı olarak aşıklardan oluşan bir bölüğün birbirlerini hayatta tutmak için daha vahşice ve istekli savaşacağına inanan bir

      , Yer: Yunan & Roma Mitolojisi

    • Türk Mitolojisinde Tanrılar ve Tanrıçalar

      Türk mitolojisinde başrol oynayan tanrı ve tanrıçaların sıfatları, işlevleri ve isimlerinin etimolojik anlamları, yukarıdaki gezegen ve gezegensel sıralamaya uygunluk göstermektedir. Buna göre; Satürn Kara-Han, Jüpiter Ülgen, Mars Kızagan Tanrı, Venüs Umay (Ayızıt), Merkür Mergen Tanrı’yı karşılamaktadır.     http://1.bp.blogspot.com/_zvIfUWhErHA/SZHfWlRfymI/AAAAAAAAAK4/yi99j1yIwxg/s320/akana+copy.jpg   AK ANA   Sonsuz sulardan çıkıp, Ülgen’e yaratma emrini veren ve tekrar sulara dönen

      , Yer: Mitoloji

    • Antik Yunan Olimpiyatlarında “Kara Büyü”

      Antik Olimpiyat oyunları başlamadan önce Yunanistan’ın en iyi sporcuları Zeus heykelinin önünde toplanırdı. Heykelin ayaklarının önünde, rahipler tarafından ritüeli yerine getirmek üzere kurban edilen bir yaban domuzunun eti bulunurdu. Sporcular, şimşek tanrısının intikam dolu taş bakışları üstlerindeyken kuraldışı bir hareket yapmayacaklarına, hakemlere rüşvet vermeyeceklerine, rakiplerini sabote etmeyeceklerine ve en önemlisi kara büyü kullanmayacaklarına dair yemin etmek zorundaydılar. Olymp

      , Yer: Dinler ve İnanışlar

    • Antik Yunan’da Büyü

      Yunanlar için büyücülük (mageia ya da goeteia), büyülü sözler ve uğursuz dualar (epoidai), lanetli tabletler (katadesmoi), iyileştirici ilaçlar ve ölümcül zehirler (pharmaka), muskalar (periapta) ve güçlü aşk iksirlerini (philtra) içeren kapsamlı bir konuydu. Antik dünyada büyü, batıl inanç, din, bilim ve astroloji arasındaki ayrım, modern dünyada olduğu gibi belirgin değildi. Bu gizemli, kapsayıcı büyü sanatı, insanların günlük yaşamlarında kendilerine yardımcı olmalarını ve mutluluklarına ket

      , Yer: Dinler ve İnanışlar

×
×
  • Yeni Oluştur...