Jump to content

Anadolu Hiyeroglif Yazısı


NizaL

Önerilen Mesajlar

Hiyeroglifleri sadece Antik Mısır’a mı ait sanıyorsunuz? Gelin Anadolu Hiyeroglif Yazısı ile tanışın.

 

Mısır gerek filmlerde gerek kitaplarda genel olarak popüler kültürde karşımıza hiyeroglif yazı ile özdeşleştirilmiş bir şekilde çıkar. Hiyeroglif kelimesinin kendisi bile, Yunanların Mısır’daki yazıtları gördüklerinde kutsal bir yazı türü olduğunu zannettikleri için bu yazıyı hieros (kutsal) ve glyphein (yazmak) kelimelerinden türetmelerinden meydana gelmiştir. Halbuki bu yazı sistemi Amerika’dan Asya’ya son derece geniş bir coğrafyada kullanılmıştır. (Maya, Olmek, Girit vb.) Kökeni tam olarak net olmasa da, Mısır ve diğer kültürler dışında hiyeroglif yazının ortaya çıktığı yerlerden biri de Anadolu’dur. Ama ülkemizde bu durum pek bilinmez. Gelin bu dilin Anadolu’daki serüvenine birlikte kısaca bir göz atalım.

 

Anadolu hiyerogliflerine başlamadan önce Luvi diline biraz değinmemiz gerekiyor. Luvice Bir Hint-Avrupa dili olup Eski Anadolu Dilleri kapsamında değerlendirilmektedir. Bu dilin kullanıldığı iki farklı yazı sistemi bilinmektedir. Bunlardan ilki çivi yazısıdır. Hitit başkenti Hattuşa’da bulunan çivi yazılı tabletlerde Luvice bazı metinlerin olduğu tespit edilmiştir. Bu metinlerin çoğu ritüellerle yani dini ayinlerle ilgilidir. Fakat bu yazı sistemi daha çok devlet işlerinde kullanılmıştır. Bu yüzden halk arasında bilindiği pek söylenemez.

 

IODypp.jpg

 

Neredeyse 700 yıl boyunca kullanılmış

Buna karşın Luvice’nin kullanıldığı diğer yazı sistemi Anadolu Hiyeroglifleri olarak isimlendirilir. Bu yazı türü daha çok kaya anıtlarındaki yazıtlarda, mühürlerde, mektuplarda, toprak satışı ile ilgili belgelerde kullanılmıştır. Yani halkın dilidir. MÖ 1400’lü yıllardan itibaren yaygınlaşan bu sistemin kullanıldığı yazıtların çoğunluğu MÖ 1000-700 yılları arasında tarihlenmektedir. Söz konusu yazıtlar ülkemizde Gaziantep, K. Maraş, Ş. Urfa, Malatya gibi illerde genel olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde ve bugün savaşın hüküm sürdüğü Suriye topraklarında yer alan krallıkların tarihleri hakkında bilgi verirler. Bu bölge çok sayıda Hiyeroglif Luvice yazıt tespit edildiği için bu dilin merkezi olarak kabul edilmektedir. Fakat Hititlerin başkenti Hattuşa başta olmak üzere İzmir Kemalpaşa’daki Karabel Anıtı’na kadar geniş bir coğrafyada bu dile ait yazıtlar tespit edilmiştir.

 

29CNnm.jpg

 

Heceler

Bu dilin ilk sistematik çözümlemesine en önemli katkılardan birini ünlü Fransız Hititolog ve Eski Anadolu Dilleri uzmanı E. Laroche, 1960 yılında “Hitit Hiyeroglifleri” adı altında yapmıştır. Laroche öncesi E. Forrer, B. Hrozny, P. Meriggi, I. Gelb hiyerogliflerin çözümlenmesine çok önemli katkıda bulunmuşlardır. Fakat büyük kırılmayı H. Çambel ve H. Bossert’in 1947’de Karatepe’de bulduğu Fenikece ve Hiyerogliflerle yazılmış çift dilli metinler sağlamıştır. 1973 yılında bugün hayatta olan en önemli hiyeroglif uzmanı J.D. Hawkins ile birlikte A. M. Davies ve G. Neumann bu dil ile ilgili yeni okumalar yapmış, bazı yanlışları düzeltmişlerdir. Daha sonra D. Hawkins ve H. Çambel’in bütün hiyeroglif yazıtları seri bir şekilde yayınlamaya başlamaları ve bu konuda daha fazla uzmanın çalışmaya başlaması ile birlikte Anadolu Hiyeroglifleri ya da Hiyeroglif Luvicesi daha iyi bilinir hale gelmiştir. 20. yüzyılın başlarından itibaren Hitit Hiyeroglifleri isimlendirmesi de bugün artık yanlış olduğu için kullanılmamaktadır.

 

14sVp5.jpg

 

Üç sesli harf var

Hiyeroglif Luvice’de yani Anadolu Hiyeroglif yazısında işaretler, ya kelimeleri (Logogram) ya da heceleri karşılar. Üç tane sesli harf vardır. Bunlar –a,-i ve –u harfleridir. Bu harfler uzun ya da kısa çeşitli şekillerde olabilmektedirler. Heceler bir sesli bir sessiz, (örneğin –ma) ya da bir sessiz bir sesli bir sessizden oluşabilirler ya da başka varyasyonlardan oluşabilirler. Hiyeroglifler bustrofedon denilen sistemde sağdan sola başlayıp alttaki satırda tersten soldan sağa gelerek yazılırlar. Sözcükleri ya da ifadeleri karşılayan Logogramlar kolaylık sağlaması için bu dilin uzmanları tarafından Latince sözcükler ile ifade edilirler.

 

yDMlgg.jpg

 

Hiyeroglif ruhu yaşıyor

MÖ 1. Binyılda en çok otuz işaretten oluşan, kolay öğrenilen ve basitçe uygulanan alfabelerin olduğu alfabetik yazı sistemlerinin yayılması ile birlikte daha zor olan hece sistemi artık tercih edilemez olmuştur. Ama modern hayatta hala hiyeroglif ruhunun yaşadığı söylenebilir. Nitekim bugün günlük hayatta sıklıkla kullandığımız emojiler bu inanılmaz dilin bugüne yansıması olarak da görülebilirler. Zaten ortaya çıktıkları Japonya’daki yazı sisteminde de logogramlar kullanılır.

 

Anadolu’nun geçmişine baktığınızda karşınıza çıkan medeniyettir, birikimdir, özgünlüktür. Bugün ülkenin eksiği olan her şeyi bu toprakların geçmişinde bulmak mümkün.

 

Faydalanılan ve Önerilen Kaynaklar

Sedat Alp. Hitit Çağı’nda Anadolu, Tübitak, 2001.

Annick Payne. Iron Age Hieroglyphic Luwian Inscriptions, 2012.

H.Craig. Melchert, “Luwians”, 2003. “Anadolu’nun Gizemli Halkı: Luviler” adı ile (Kalkedon Yayınları) Türkçe’ye çevrildi.

Johannes Friedrich, Kayıp Yazılar ve Diller, 2001. Arkeoloji ve Sanat Yayınları

Ali Dinçol, Anadolu’da Hiyeroglif Yazısı, Arkeoatlas Dergisi Özel Koleksiyon, 2011

Aktüel Arkeoloji Dergisinin Anadolu’nun Kayıp Dilleri başlıklı 36. Sayısı.

Petra Goedegebuure | Luwian Hieroglyphs: An Indigenous Anatolian Syllabic Script

 

Muammer İreç

İleti bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Sohbete katıl

Şimdi mesaj yollayabilir ve daha sonra kayıt olabilirsiniz. Hesabınız varsa, şimdi giriş yaparak hesabınızla gönderebilirsiniz.

Misafir
Bu konuyu yanıtla...

×   Farklı formatta bir yazı yapıştırdınız.   Lütfen formatı silmek için buraya tıklayınız

  Only 75 emoji are allowed.

×   Bağlantınız otomatik olarak gömülü hale getirilmiştir..   Bunun yerine bağlantı şeklinde gösterilsin mi?

×   Önceki içeriğiniz geri yüklendi.   Düzenleyiciyi temizle

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

  • Similar Topics

    • Eski Mezopotamya ve Anadolu’da Uğursuzluk İnancı ve Bununla İlgili Büyü Ritüelleri

      İnsanlık tarih boyunca maddi varlığa egemen olma çabası gütmüştür. Bu çabada istediği ilerlemeyi kaydetmiş olsa da, manevi dünya ya da bilinmezlikle mücadelesinde istediği aşamaya ulaşamamıştır. İnsan bu noktada, deneyimleri ve hayal gücünün yardımıyla kendini korumaya almıştır. Yaptıkları büyüler, ödedikleri kefaretler ve zaman içerisinde gelenekselleşmiş bazı fal metotlarıyla uğursuzluklara ve bilinmezliklere karşı kendilerini korumaya çalışmışlardır.   “Büyü” çivi yazılı belgelerde, genel

      , Yer: Dinler ve İnanışlar

    • Eski Anadolu Uygarlıklarında Resim Sanatı

      En son araştırmalar Anadolu bölgesinin, Yakın Doğu’daki Neolitik kültürler arasında en eski ve en gelişmiş merkezlere sahip bulunduğunu ortaya koydu (M.Ö. 10000 – 5000 tarihleri arasında Anadolu kültürlerinin Hacılar, Çatalhöyük, Can Hasan gibi merkezlerinde ilginç resim örnekleri de bulunuyordu. Neolitik öncesine ya da Üst Neolitik dönemlere ait ilkel kaya resimlerinden tarih öncesi resimleri bölümünde söz etmiştik. Antalya bölgesinde bulunan Beldibi, Karain, Öküzlüin gibi yerlerde natüralist h

      , Yer: Plastik Sanatlar

    • Anadolu Hiyeroglif Yazısı

      Mısır gerek filmlerde gerek kitaplarda genel olarak popüler kültürde karşımıza hiyeroglif yazı ile özdeşleştirilmiş bir şekilde çıkar. Hiyeroglif kelimesinin kendisi bile, Yunanların Mısır’daki yazıtları gördüklerinde kutsal bir yazı türü olduğunu zannettikleri için bu yazıyı hieros (kutsal) ve glyphein (yazmak) kelimelerinden türetmelerinden meydana gelmiştir. Halbuki bu yazı sistemi Amerika’dan Asya’ya son derece geniş bir coğrafyada kullanılmıştır. (Maya, Olmek, Girit vb.) Kökeni tam olarak n

      , Yer: Tarihi Kişiler ve Olaylar

    • İnsanlığın Ana Yurdu Mu Uygarlığı ve Anadolu - Gülfer Ülgentay

      Batık Uygarlıkları incelediğimizde; bildiğimiz ya da bize şimdiye kadar ders kitaplarında anlatılan resmi tarihin birçok eksiklikleri hatta yanlışları olduğunu görebiliyoruz. Batık kıta Mu’nun keşfedilmesiyle birlikte insanlığın ve dünyamızın tarihimine daha farklı bir gözle bakmak zorunda kalıyoruz. Geçmişimizin ya da dünyamız üzerinde yaşamış olan uygarlıkların, bilinenden çok daha eski olduğunu ve bu uygarlıkların; gelişmişlik düzeyi, kullandığı eşyalar v.s. gibi birtakım arkeolojik bulgulard

      , Yer: Mu Kıtası

    • Hiyeroglif Yazısı Nasıl Çözüldü?

      HİYEROGLİF YAZISININ ŞİFRESİNİ ÇÖZEN “ROSETTA TAŞI” Mısır hiyeroglif yazısı, bin yıl boyunca unutulmuş “ölü” bir dildi. Napolyon’un askerleri 1799’da Rosetta Taşı’nı bulunca hiyeroglif yazısının şifresi çözüldü.   http://ekstrembilgi.com/wp-content/uploads/2015/07/rosetta_stone_greek.jpg Hiyeroglif Yazısının Kayboluşu Hiyeroglif yazısı, Sümerler’in yazıyı keşfetmesinden kısa süre sonra Mısır’da gelişti. Yazı, taş veya tabletler üzerine yazılıyordu. Papirus keşfedilince hiyeroglifin yapısı de

      , Yer: Mısır Mitolojisi

Arka Oda

Arka Oda

    Chat izniniz bulunmuyor
    ×
    ×
    • Yeni Oluştur...