43)-Eğer bir adam, ister (kızın) başına yağ dökmüş olsun, ister nisan hediyeleri getirmiş olsun, koca olarak vereceği oğlu, ölmüş veya kaçmış olursa geri kalan oğulları arasından en büyüğünden, on yaşında olan en küçük oğluna kadar, kızı istediğine verecektir. Eğer baba ölmüşse, kızı vereceği oğul da ölürse, ölü oğlunun on yaşında bir oğlu varsa (bu kızı bu çocuk) alacaktır. Fakat torunlar on yaşından küçükse, kızın babası isterse kızını (küçüklerden) birine verebilir, isterse aralarındaki karşılıklı hediyeleri geri verirler. Eğer oğlu yoksa ne aldıysa, kıymetli taşlar ve yiyecek olmayanlar hariç, hepsini geri verecektir. Yiyecek şeyleri geri vermeyecektir.
44 )- İster bir Assur'lu erkek, ister bir Assur'lu kadın (belli) fiyatı kadar bir adamın evinde rehin olarak oturursa veya bütün fiyatı (karşılığı) alınmışsa, onu dövecek, saçını yolacak, kulaklarını parçalayıp, delecektir (bu hakların hepsine sahiptir).
45)-Eğer bir kadın (evlilik için) verilmişse (evlenmişse), kocasını düşman alırsa, (kadının) kayınpederi ve oğlu yoksa iki yıl kocasına sadık kalacaktır. Bu iki yıl içinde eğer yiyeceği yoksa gidip söyleyecek; o kadın sarayın gelinidir (himayesi altındadır.) ...onu besleyecektir. (o kadın) onun işini yapacaktır. Eğer bir işçi karısı ise onu besleyecek, işini yapacaktır. Eğer kocası, kendi şehrinde tarla veya bir bitu'yu (malikaneyi) tımar, zeamet olarak işlediği için, kadın, hâkimlere gelip yiyeceğim yok derse, hâkimler, tarlayı tımar olarak kullandığı şehrin, hazannu'suna (şehrin büyüğüne) soracaklar. Tarlayı ve evi kadının geçimi için iki yıllığına alacaklar ve kadına vereceklerdir. (Kadın) orada oturacak ve sözleşmesini yazacaklar. İki yıl dolduğunda dilediği kocayla oturmağa gidecek, sözleşmesini dul kadınmış gibi yapacaklar. Eğer sonraki günlerde kaybolmuş olan kocası yurda dönerse dışardan biriyle evli olan karisini alacaktır; sonraki kocasına doğurduğu evlatlara dokunmıyacaktır. Sonraki kocası onları alacaktır.
Kadının bütün geçimini karşılamak üzere bir yabancıya verilen (kiralanan) tarlaya ve bitu'ya gelince, eğer kralın hizmetine (yeniden) girmediyse, verildiği fiyattan (aynen) ödeyecek ve alacaktır. Eğer (kiralayan adam) dönmediyse ve başka bir memlekette öldüyse, kral onun evini ve tarlasını nereye (kime) isterse verecektir.
46) -Kocası ölen bir kadın, kocasının ölümünde evinden çıkmazsa, eğer kocası ona hiç bir şey yazıyla yazmamışsa, çocuklarının evinde istediği yerde oturacaktır. Kocasının çocukları onu besleyeceklerdir. Onun yiyeceğini ve içeceğini sevdikleri bir geline yapıldığı gibi onu koruyacaklar. Eğer (adamın) sonraki karısı ise ve (kendi) evlatları yoksa (kocasının) çocuklarından biriyle beraber oturacak, müştereken onun geçimini temin edeceklerdir. Eğer kendi oğulları varsa ve önceki eşinin oğulları onu beslemeğe razı degillerse, kendi çocuklarından istediği birinin yanında oturacaktır. Onu besleyecek olanlar kendi evlatları olacak ve onların işlerini yapacaktır. Eğer kocasının oğulları arasından onunla evlenen biri varsa, ona bakacak olan onunla evlenen olacaktır. (Kendi) çocukları onu beslemeyecektir.
4 7)- İster bir kadın, ister bir erkek olsun, büyü yaparsa, (büyü) ellerinde yakalanırsa, itham ve ispat edilirlerse, büyü yapanı öldüreceklerdir. Büyü yapan adamı gören bir görgü şahidinin ağzından büyüyü ''ben gördüm'' dediğini duyan, kulak şahidi olarak (ortaya) çıkacak ve krala söyleyecek. Görgü şahidi krala, (önceden) söylediğini inkâr ederse, Güneşin Oğlu Boğa Tanrısının önünde söyle derse: '' o söylemedi ' (o zaman) o serbesttir. (Önce) söyleyen ve (sonra) inkâr eden görgü şahidini kral sorguya çekecek ve geçmisini araştıracaktır. Büyücü getirildiği zaman, adamı konuşturacak ve kendisi şöyle söyleyecek: ''krala ve çocuğuna yaptığın yeminden seni çözmeyecekler, kral ve oğluna yaptığın yemin tablete uygun olan yemindir''.
48)- Bir adam, borç karşılığı evinde oturan borçlusunun kızını (evlendirmek isterse) babasına soracak ve kocaya verecektir. Babası razı degilse vermeyecektir. Babası ölürse, kardeşlerinden birine soracak, (o kardeş de diğer) kardeşlerine söyleyecektir. Eğer bir kardeş ''bir aya kadar kardeşimi borcundan çözeceğim, derse ve bir ay içinde çözmezse, paranın sahibi isterse onu serbest bırakır, onu kocaya verir ve isterse tabletine göre onu gümüş karşılığı verir...
50)- Eğer bir adam, (diğer) bir adamın karısını döver ve çocuğunu düşürtürse, çocuğu düşürten adamın karısına çocuk düşürtecekler. Adamın karısına yaptığını ona da yapacaklar. Cenin için bir can ödenecek. Eğer ilk çocuğu düşen kadın ölürse (döven) adamı öldürecekler, Cenin için can ödeyecektir. Eğer o kadının kocasının oğlu yoksa ve onun karısını dövdülerse ve bundan dolayı çocuğunu attıysa (düşürdüyse), onu döveni öldürecekler ve eğer düşen kız çocuğu ise (yalnız) can ödeyeceklerdir.
51)-Eğer bir adam, çocuk büyütmeyen (önceden hiç çocuğu olmayan) bir adamın karısını döver ve çocuğunu düşürtürse ceza şudur: 2 biltu (talent) kalay verecektir.
52)-Bir adam, bir fahişeyi döverse ve çocuğunu düşürtürse, darbeye darbe (ne kadar vurduysa, o kadar vuracak) atacak ve bir can ödeyecektir.
40)-Eğer bir kadın kendi kendine (isteyerek) bir çocuk düşürürse, onu itham ve ispat ederlerse kazığa çakacaklar, onu gömmeyeceklerdir. Eğer çocuğunu düşürme sırasında ölürse, onu kazığa çakacaklar ve gömmeyecekler. Eğer çocuğunu düşüren kadın onu saklarsa ve krala söylemezse...
54)- …kırık…
55) - Eğer bir adam, (henüz) bakire olarak babasının evinde oturan, bikri (henüz) açılmamış olan, evlenmemiş ve babasının evine bir şikayet vaki olmamış olan bir adamın kızını, ister şehrin içinde, ister dışarda (tarlada), ister gece sokakta, ister ahırda; ister şehir bayramında, zorla bakir kızı yakalar ve onu kirletirse, bakir kızın babası, bakir kızı olan ve onu kirleten adamın karısını, kirletilmek için verecektir, kocasına dönmeyecektir. (Baba) onu alacaktır. Kızı kirletilmiş baba, onu kirleten adama, karı olarak kızını verecektir. Eğer karısı yoksa bakir kızın fiatı olan üç misli gümüşü kirleten, kızın babasına verecektir. (kız) kirleten ile evlenecek, onu istememezlik yapmayacaktır. Eğer baba istemezse, bakir kızın fiatı olan üç misli gümüşü alacak ve kızını istediğine verecektir.
56)- Eğer bir bakire kendini (isteyerek) bir adama verirse, adam (buna) yemin ederse, karısına yaklaşmıyacaklar. (Karşılık olarak) bakirenin fiatı olan gümüşün üç katını kirleten ödeyecektir. Kızın babası istediği gibi hareket edecektir.
57)-Bir adamın karısının tabletinde (vesikasında) yazılmış olan ister vurma (dayak atma) olsun, ister (cezası) olsun hâkimler önünde yapılmalıdır (uygulanmalıdır).
58)-Bir adamın karısının bütün cezalarda (durumu), ister (göz) oyma, ister (kulak) kesme olsun, gallu'ya (şehir büyüğü) bildirilmiş olacak, ( o ) gelecek, tabletinde yazıldığı gibi işlem görecektir.
59)-Bir adamın karısının tabletinde yazılan suçların dışında adam, karisini dövecek, saçını yolacak, kulaklarını yaralayacak, bükecek, cezası yoktur.
TABLET B
1) -(Eğer kardeşler, babalarının evini bölüşürlerse] büyük oğlan mülkten (bahçelerden kuyulardan ] iki hisseyi (kendi hissesi gibi ] seçecek ve alacaktır. Kardeşleri birer birer sonradan seçecek ve alacaklardır. İşlenmiş ( ?) her bir tarlanın ve emeklerinin ürününü küçük oğlan seçip, bölecek, büyük oğlan bir hisse seçip alacaktır; fakat ikinci hisse için kardeşleri ile birlikte kur'a çekecektir.
2)- (Mirası) bölünmemiş kardeşler arasından biri, bir cana son verirse (öldürürse) can sahibine (ölenin yakınlarına) onu vereceklerdir. Can sahibi isterse onu öldürür, isterse affeder, isterse mirasını alır.
3)- Eğer mirası bölünmemiş kardeşler arasından biri (büyük) bir hainlik yapar veya kaçarsa, onun hissesini kral (istediği gibi yapacaktır).
4)- Eğer kardeşler, bölüşülmemiş bir tarlanın müşterek sahibi iseler, aralarından bir kardeş tohum eker tarlayı sürerse, başka bir kardeş gelip, kardeşinin tarlasının tohumundan ikinci defa alırsa, suçlanıp ispat ederlerse, tarlayı isleyen kardeş gelince hissesini alacaktır.
5 kirik
6)-... Gümüş karşılığı (satın alıyor.) Tarla ve evi para karşılığı almadan evvel, bir ay süreyle bir dellali üç defa Assur şehrinin (satın alacağı mallar oradaysa) ortasında bağırtacaktır. Veya tarla ve evi alacağı şehirde üç defa şöyle bağırtacaktır: ''Falanın oğlu, filan, şehrin yakınında bulunan tarla ve evini, gümüş karşılığı alacağım, onları almak isteyen veya onlar hakkında itirazı olan varsa, vesikalarını çıkarsınlar (göstersinler). Qepu'ların önüne koysunlar, şikâyet etsinler, temize çıksınlar, (sonra) alsınlar''. Bu bir aylık süre içinde, henüz daha zaman varken, unutmadan tabletlerini çıkaranlar, Qepu’ların önüne getirenler, tarlası hakkında böyle hareket edenler tarlası hakkında salim (temize çıkmış) olacak ve onu alacaktır. DellaIin Assur şehrinde bağırdığı günde, kıraIın önünde olan ( sukallu ) vezirlerden bir tanesi, bir şehir katibi, tellal ve kıraIın Qepu’ları hazır olacakIardır. Eger, tarla ve ev alan insan baska bir şehirde ise, şehrin üç büyüğü ve hazannu'su (vali, belediye reisi) hazır olacaklardır. Dellal çagirtacaklar, tabletlerini (vesikalarini) yazacaklar ve vereceklerdir. Şöyle diyerek: ''Bu bir ay içinde üç defa dellal çağırdı, bu bir ay içinde tabletini getirmeyenin ve qepu'ların önünde onu göstermeyenin tarla ve evden eli kalkacaktır (iddiası olmayacaktır). Fakat dellaIı bağırtan serbesttir. DellaIin bağırması hakkında hakimlerin yazdığı üç tabletten bir tanesini qepu'lar (alacaktır).
7)-.. ne varsa... faiz için hak iddia ettiği evin fiatını değiştirdiği evin fiatinin iki katını ev sahibine verecek... 1 biltu kalay için 5 sopa vuracaklar. Bir ay süreyle kirala hizmet edecek.
8)-Eğer bir adam, komşusunun büyük (önemli) hududunu ihlal ederse (onun arazisinden bir kısmını kendininkine katarsa) onu suçlayıp, İspat ederlerse, ihlal ettiği tarlanın 1/3 (fazlasını) verecek, bir parmağını kesecekler, yüz sopa atacaklar, bir ay süreyle kralın isini yapacaktır.
9)- Eğer bir adam, komşusunun (kendisine) kur'a ile isabet eden küçük (ikinci derecede) hududunu aşarsa, onu suçlar ve ispat ederlerse, bir biltu (talent) kalay verecektir. Aştığı tarlanın 1/3 (fazlasını) verecektir Elli sopa atacaklar ve bir ay süreyle kralın işini yapacaktır.
1O) - Eğer bir adam, tarlası olmayan bir (yerde) kuyu kazarsa, set yaparsa, kuyusunun veya setinin (hakkını) kaybetmiştir. Ona 30 sopa atacaklar, yirmi gün kraIın hizmetini yapacak, hudut aşması..
12)- Eğer bir adam, komşusunun tarlasında, bahçe yapar, kuyu kazarsa, ağaçlar yetiştirirse, tarlanın sahibi bakıp (görüp ) şikâyet etmezse bahçe, kurana serbesttir (kuranındır). Tarla gibi (bir) tarlayı bahçe sahibine verecektir.
13)-Eğer bir adam, kendinin olmayan bir toprakta, İster bahçe yapar, ister kuyu kazar, ister sebze veya ağaçlar yetiştirirse, onu suçlayıp ispat ederlerse, tarlanın sahibi gelir gelmez, (tarlayı) emeği ile beraber alacaktır (emeği düşünülmeyecektir).
14)-Eğer bir adam, kendinin olmayan bir yerde toprak çevirir ve tuğla yaparsa, onu suçlayıp ispat ederlerse, toprağın üç katini verecek, tuğlaları alacaklar, 50 ( ?) sopa vuracaklar, bir ay süreyle, kralın hizmetini yapacaktır.
15)- Eğer bir adam, kendisinin olmayan bir yerde... tuğla yaparsa, tuğlalarını alacaklar, [ ...sopa vur)acaklar. (….. süreyle) kralın işini yapacaktır.
16 kirik
17)- Eğer, sulanacak toprağı, hazırlamağa ( ve ) kuyuların içinde sulamağa akacak su bulunursa, tarlaların sahipleri aralarında (işi) bölüşeceklerdir (birbirlerine yârdim edeceklerdir). (Her) adam tarlasına göre iş yapacak, tarlasını sulayacak (fakat) aralarında uyuşmazlık olursa, aralarında uyuşmuş (razı) olan adam, hâkimlere soracak, hâkimlerin tabletini (kararını) alacak ve işi yapacaktır. Suyunu kendisi alacak, tarlasını sulayacak, başka tarlayı sulamıyacaktır. Eğer, sulanacak tarlayı hazırlamağa sulamağa akacak Adad'ın suları (yağmur suları) varsa, tarlanın sahipleri aralarında birbirlerine yardım edeceklerdir. Herkes tarlasına göre iş yapacak, tarlasını sulayacaktır. Fakat aralarında uyuşmazlık varsa, uyusan (şikâyeti olmayan), hâkimlerin tabletini uyuşmazlara karşı alırsa, belediye reisi ( ?) ve şehrin beş büyüğü [ oturacaklar ] sopa atacaklar…. gün süreyle kralın işini yapacaktır.
19)- Eğer bir adam arkadaşının tarlasını [kaz]ip sürerse veya (etrafını) çevirirse, tarlanın sahibi ''o, kazdı ve çevirdi'' diyerek kral üzerine yemen ederse, günü geldiği zaman tarlanın sürücüsü, hasad ( ?) zamanında, mahsulü ( danesini) ayıracak (harman dövecek) ve tahılı depoya yığacak. Tarla sahibine fazlasıyla tahılı geri verecek, şehirdeki bir tarlanın mahsulü karşılığı tarla sahibine verecektir. 20)- Eğer bir adam, kendi tarlası olmayan bir yerde hudut çevirirse, [hu ]dud taşı dikerse ''tarla hediyedir, derse, onu suçlayıp, ispat ederlerse...
TABLET C + G
1 ) eksik ve kirik
2)- Eğer bir adam ister bir adamın oğlu, ister bir adamın kızı olsun para karşılığı veya rehin olarak onu evinde oturtuyorsa, onu ikinci bir adama para karşılığında verirse (satarsa) veya evinde oturan herhangi ikinci bir adama verirse ve bu ispat edilirse, parasından eli kalkacak (alacak hakkı kalmayacak), onun karşılığını, kıymetine göre mülk sahibine verecektir. Sopa yiyecek, 20 gün süreyle kralın hizmetini yapacaktır.
3) Eğer bir adam, para karşılığı veya rehin olarak evinde oturttuğu ister bir adamın oğlunu veya ister bir adamın kızını, başka bir memlekete para karşılığı verirse (satarsa) ve. Suçlanıp, ispat edilirse, parasından eli kalkacak (alacak hakki kalmayacak), onun karşılığını kıymetine göre mal sahibine verecektir. …sopa atacaklar, 40 gün süreyle kralın hizmetini yapacak, vermiş olduğu adam, ikinci memlekette ölürse kan ödeyecektir. Tam fiati (parası) alınmış (ödenmiş) Assur'lu bir adam veya kadın, başka memlekete verilebilir.
4) Eğer bir adam, kendinin olmayan, rehin olarak evinde bulundurduğu ister bir öküz, ister bir eşek, ister bir ati veya herhangi bir hayvani, para karşılığında verirse (satarsa), aynı değerde bir hayvanı (hayvan sahibine) ödeyecektir. Gümüş (para) iade etmeyecektir. Fakat hayvan vermezse, paradan eli kalkacaktır (sattığı hayvan karşılığı aldığı parada hakkı olmayacaktır. Adamın evinde ahırlanan hayvanın sahibi ise hayvanını alacak, hayvanı satın alan (ise) parasını satıcıdan (geri) alacaktır.
5 –…..Kırık……
7) …..Kırık……
8)- Eğer bir adam, bir hayvanı veya herhangi bir şeyi çalarsa suçlanıp, ispat edilirse (mahkûm edilirse) [x MANA] kalay verecek ( ona ) 50 sopa vuracaklar [ x gün kralın hizmetinde çalışacaktır ]. Memleketin hâkimleri bu hükmü [ verdiler ] Eğer krala ulaşırsa (mahkeme kral huzurunda olursa), çalınan şeyi çaldığı kadar az veya çok ödeyecek (ayrıca) kralın verdiği cezayı çekecektir.
9) Eğer bir adam, emanet edilmiş olan bir öküz veya koçu veya bu cins bir şeyi yok ederse ve muhafaza için dışarıda bir yere konulmuşsa, evinde bu hayvanları muhafaza eden bu adam, mal sahibine evinde, sakladığını söylemezse ve bunlar elinde yakalanırsa, mal sahibi onu alacak, o adam, hırsızlıktan sorumlu olacaktır.
10) Eğer bir adam, ,komsusunun emanetinin (değerini) arttırırsa yüksek gösterirse ve onu yazıyla tespit eder, suçlanıp, mahkûm edilirse o hırsızdır. Kralın istediği cezayı çekecektir.
MİRAS PAYLAŞIM VE SATIŞ METİNLERİ
(Paris. Librairie Ernest Leroux 1933 Memoires de la Mission Archeologique de Pers Tome XXIV V.SCHEIL ve R. De Mecquenem yönetiminde hazırlanmıştır. ACTES JURIDIQUES SUSIENS)
Partage. (no 328-395)
Tablet No: 328
Kubi Danu'nun (mirasçı) oğulları, İbdi Gişdar, Ludlul Şin, Nuratum, İkubi, malları paylaştılar.
Kubi Danu'nun oğullarının birbirine alacak-vereceği kalmadı.
Onlar tartışıp paylaştılar.
Kim ki bu (anlaşmadan) geri döner, 10 Min(= ölçü) altın ödeyecek, eli ve dili kesilecektir.
Şirukduh ve Amme Haştuk'un adları (anıldı)(namına söz verildi).
Şuşinak, Şamaş, Tabarzi, Tabiya, İkunam, Zinin, Adad, Sin ri-ne-ni, Sil Adad, Nur Bau, Suşinak Mubalit, İnzuzu, Nuriri, İbdi Gişdar, Laim önünde ve 15 şahidin huzurunda Lugal Bi İn Pad-da’nın adını andılar.
Tablet No:329
Sin Nazir, kendisinin miras hakkı konusunda Puzur Mazat' a karşı çıktı ('ayağa kalktı').
Mera, bahçe, koyun (sürü) ve evden -2. 5 Min gümüş eder- (miras) payını seçti ve aldı.
(Miras) payları dağılmış, sonuçlanmıştır.
Sin Nazir ve oğulları, Puzur Mazat'ın oğullarına karşı (artık) istek öne sürmeyecek.
Kim ki bu davaya geri döner, 1 ölçü gümüş ödeyecek, eli ve dili kesilecektir. (...)
Kuk Nahudi ve Kuk Nasır'ın adları anıldı.
Tablet No:330
İbi Nin Subur, Tan Uli'nin alacakları ve kendisinin (miras) hakkı konusunda Puzur Mazat'ın oğullarına karşı çıktı.
Puzur Mazat'tan kalanlar: Yüz küçükbaş hayvan, 1 gur'luk mera, 211 qa'lık buğday tarlası, ... içinde Uru-dag bölgesinde 211 qa'lık buğday tarlası, ... bir ev, bir (saray?), bir adet şahsa ait özel ev, bir (kemeraltı?) (küçük kapı?), 5 gur'luk arpa, (İbi Nun Subur'un) babası Tan Uli'den kalan (miras).
Puzur Mazat' ın oğulları, İbi Nin Subur 'un kalbini rahatlattılar.
(Miras) paylaşıldı ve ayarlandı. İbi Nin Subur (veya) onun mirasçı (olacak) oğulları Puzur Mazat'ın oğullarına karşı bu miras konusunda ne olay yaratacak, ne de dava açacaklar. Bu konuyu ne Kıral'a ne de hakime götürecekler. (Bu sözden) vazgeçen, 1 ölçü gümüş ödeyecek, elleri ve dili kesilecek, (ve) ona (şimdi) verilenlerin hepsini kaybedecek (elinden geri alınacaktır).
Kuk Nahudi ve Kuk Nasır'ın adları anıldı.
alıntı