Lesbos edebiyatı

[amnesia]

Lesboslular , boş zamanlarını hoş öyküler anlatarak ya da şarkılar söyleyerek geçirirlerdi.Bu öykülerin çoğu , gençlik öyküleridir ve bu öykülerde , Tanrılara yakarılar bulunur.Lesboslular , ilkbaharda bahar şenlikleri ve törenleri düzenlerlerdi.Ancak , daha sonra , bütün bir yıl sessiz ve sakin geçerdi.Bu bahar şenliği dışında , düğün kutlamaları ve cenaze törenleri de önemliydi.

Lesbos öyküleri , Hint-Avrupa ailesinin geleneksel öykülerinden farklı değildir.Baş kahraman , birçok tehlikeli serüvene atılır.Periler , devler , ejderhalar , sürekli kullanılan figürlerdir.Ancak , Lesbos edebiyatında en çok yer alan figürler , antik çağ mitolojisinin izleridir;Symplegadlar(çarpışan kayalar) , altın yapağı ve kuşların çağrısı gibi.Lesbos edebiyatında , birçok yerel öykü de vardır.Bu öyküler , yetkin bir yergisel anlayışıyla harmanlanmıştır.Didaktik olan bu öyküler , Ezopvari anlatımla sunulur.Ancak , bu öykülerin içerdiği anlamlar ve ilgi alanları ne olursa olsun , şarkı formundan kurtulamamıştır.

"Şarkılı Şiir" ya da "Lirik Şiir" , en değişik formlarıyla ve belirgin olarak , yalnızca Yunanistan'da vardır.Yunanlılar etnik damardan ayrıldığında , bu geleneksel şarkılarını , yeni yataklarına taşıyamamışlardır.Ancak , Yunanlılar ait olan adalarda ve özellikle Lesbos'da , şarkı geleneğinin en seçkin örneklerine rastlayabiliriz.Bu şarkılar , insan yaşamının hemen her anını yansıtır.Çocuğunu uyutmaya çalışan annenin söylediği ninniler , düğün şarkıları , solo ya da koroyla söylenen dans şarkıları , çeşitli mesleklere ait şarkılar , mevsimsel şarkılar ve hatta haydut şarkıları ile ölülerine ağlayanların ağıtları bunlara örnektir.

Türk ve Roma saldırılarıyla , Lesbos edebiyatına ait birçok belge kaybolmuştur.Bugün elimizde olanlar , sözlü halk geleneğiyle kuşaktan kuşağa aktarılanlardır.

Kaynakça :

Le Folklore de Lesbos G.Georgeakis - Leon Pineau / 1894

Eski Yunan Edebiyatı Güler Çelgin
Remzi Kitabevi / 1990

Mitoloji Sözlüğü Azra Erhat
Remzi Kitabevi / 1978






CENAZE ŞARKILARI

Çok Acı Çektim , Dayandım!
Çeviren : Hüseyin Köse
Ey dayanma gücü , çok acı çektim ben!
Daha ne zamana kadar çekeceğim?
Demirden yapılmış değilim , zayıfım o yüzden;
Ne de taştan bir kalbim var.
Bakın , sanki yatmış uzanmış ,
Kesik bir limon ağacı gibi;
Terk edilmiş bir kilise gibi sanki ,
Her yeri yağmalanmış bir ülke gibi.
Açılsın mezarların üstü ,
Kemikler çığlık atsın!
Gör lanetli şiirleri ,
Gör , nasıl da neşeliler;
Aziz elbisesi giymiş gibiler
Ve diyakozlar gibi sorguluyorlar birbirlerini.
Yazık , beden bize ait;
Çok ağlayacağız onun için!
Charon , avcı giysisine bürünmüş ,
Yolda giderken sana yetişmiş;
Engellemiş , yılların tadını çıkarmanı.
Ve toprağa gömmeye götürürlerken seni ,
Kilisenin merdivenlerinde;
Bir çığlık atacağım ansızın ,
Soldu diye bütün çiçekleri dünyanın.



Demirden Bir Gemi Yapacağım

Demirden bir gemi yapacağım;siyah yelkenler takıp ,
Yeniden dönesin diye uğraşacağım.
Panjurları var mıdır toprağın ya da pencereleri ,
Görebilirdim nasıl yediğini kurtçukların bedenini.
Buğday dolu bir mendil gönderirdim selamlarımla ,
Vermen için senden haber getirecek olan kuşlara.
Ne bitip tükenmez acı , Tanrım acım ne de büyük;
Bir mutsuzluk çöküyor yüreğime hiç beklemediğim!
Kudurgan bir yılan gibi kayıp gidiyor aklım dağlara;
Eğer içten dostlarımsanız , ağlayın acınası durumuma!
Bir "ah!" bile çekmeyeceğim , "vah" 'lanmayacağım;
Yaşamayan birini görüyorum sende Tanrım , nasıl unutacağım?
Ben , şu üzgün kuşum işte;
Ağlıyor ağaçlar benim için , acımı anlattığım her yerde!
Kim benim acıma sahip çıkar , kim derin üzüntüme;
Kim çekmiştir benim gibi içini?
Ağaçlar arasında gezindim , ormanlara gittim alıp başımı;
Şöyle dedi ağaçlar bana:"Nereye gidiyorsun ey üzgün kalp?"
Dedim : "Susun ey ağaçlar , soru sormayın bana!"
Söyleseydim çektiklerimi size , üzülürdünüz hepiniz.
Charon , birçok üzüntüyle yasa boğdu evimi;
Bir ateş var içimde , dağlayan yüreğimi.
Tüm doktorlar birleşip , akıl danıştıklarında birbirlerine;
Bulamadılar sızlayan kalbime bir çare.
Çıplak tepelere vuracağım kendimi , korkunç mağaralara;
Yaşarken öldüreceğim kendimi , güneşten yoksun bırakacağım!
Varsın yoksun kalsın , parlayan güneşten gözlerim;
Çünkü , karanlık ve üzgün gölgelenmiş kalbim!
Döktüğüm gözyaşları ıslatıyor toprağı;
Bana , halimi soracak sadık bir dostum da yok yanımda.
Kalbim papaz cübbesi gibi kara;
Dudaklarım da mühürlü , gülmüyorlar baksana!
Ağlayın halime , dağlar tepeler!Gözyaşı dökün benim için!
Yavrum beni , ben de yavrumu yitirdim.
Ey tepeler , çekilin aradan!Ey dostlarım , uzaklaşın!
Ateş kavurup yaktı göğsümü , sizi de yakmasın sakın!



Ağla Sen Annen İçin

Ağla sen annen için , ben üvey annem için ağlayayım!
Gören gözlerindi o senin , bana ise bitip tükenmez bir özlem.
Yalvarırım ey papaz , bir ilahi oku ona;
Rahat uyusun diye , tatlı dualarından da!
Ey Meryem!Geri getiremez misin , yeniden yalvarsak sana?
Ama , şimdi sırtlamış götürüyoruz tabutunu son tahtına.
Elma ağacından kırmızı elmalar toplasak ,
Solgun yapraklar ve dallar ona yardım eder mi?
Uyandığında ışıldayan gün , uyurken neden karanlığa bürünüyor?
Kuşlar yiyecek aramaya çıkarken , sen kara cehenneme gidiyorsun.
Unutulmuş bir ülkeye doğru yol alacak ve
Buralara bir daha ayak basmayacaksın.
Sen oğlum , yeniden evlenip bir başka kadın alacaksın;
Ama kızım , cehennem yutacak seni , yazık sana!
Ne avuntu kalıyor ki bana , gözyaşlarından başka;
Ateşimi söndüren ve göğsümü ıslatıp duran.

Zafer Kazansınlar, Kutlu Olsunlar Her Gün!
Çeviren: Hüseyin Köse
Zafer kazansınlar, kutlu olsunlar her gün,
Baba-oğul ve Kutsal Ruh;
Canlandırsınlar ilahi olan ne varsa!
Şükretsinler üçü de,
Meryem anamızla birlikte!
Haydi, kalkın ayağa!
Bir dans göstereceğim gökyüzünde size;
Bütün havariler katılıyor bu dansa,
Dans ediyorlar hepsi bir arada,
Cenneti arıyorlar böylece.
Erdemin çiçekleri ve
Nefis, kutsal şarap ellerinde.
Şehitler ve çiçeklerle birlikte,
Bağlayıp, ağaç yapraklarıyla;
Kemerleriyle götürüyorlar,
Hepsini yanlarında.
Ve dans ediyorlar, yuvarlak bir masa etrafında;
On iki kadar sayıları.
Petrus, dansın öncüsü;
Paul, Andreas’ı alıyor kollarına
Ve diğer dokuz kişiyi daha.
Jacques, Jean’la kolkola girmiş, işte şurada
Ve Thomas, bırakmış kendini coşkuya.
Sarmış Philip ve Mathias’ı;
Marcus, dost canlısı bir edayla.
Şarkı söylüyor peygamberler,
Bir yığın insanla beraber;
Çınlıyor, atılan çığlıklarla ortalık!
Mandolin çalıyor David,
Flüt çalıyor İshak da.
Zacharia, orgun başına geçmiş;
Jeremiah ,sanki arp’da usta.

İstavroz çıkaran kişi,
Silahlar kuşanmış, duruyor yanlarında.
Kiliseden çıkmıyor, aynı zamanda;
Arınmış tüm günahlarından da.
Şöyle diyor: “Ey, Meryem ana!
O, sürekli görüyor İsa’yı
Ve de Kutsal bakireyi;
Cennet, onun ayakları altında!”
Adem ile Havva’yı, görmek için kendi atalarını;
Açıyor cennetin kapılarını.
Dört İncil seçiyor sonra,
Vahyi yaymak için, dört de elçi aralarından.
Mathias’ı işaret ediyor önce;
Sonra Lucas, Marcus ve Jean’ı.
Bir araya toplandığında hepsi,
Karanfiller, fesleğenler, güller ve mersinlerle;
Başlıyorlar, Tanrı’ya övgüler düzmeye.
Şükürler olsun, kutsal üçlemeye,
Selam olsun, sadık inananlara,
Selam olsun sana, ey İsa;
Helenlerin Tanrısı, selam sana da!



Babasını Emziren Kız

Kralın biri , suç işleyen bir bakanını , açlıktan ölmeye mahkum etmiş.Bakanın kızı , gözyaşları içinde krala gitmiş ve ölümü bekleyen babasını , günde bir kez ziyaret etmek için izin istemiş.Babasına yiyecek bir şey götürmeyeceğine de söz vermiş.İyi kalpli kız , aynı zamanda , bir çocuk annesiymiş.Çocuğunu sütten kesmiş ve kendi sütünü babasına ayırmış.Ancak , kral ve askerleri , mahkumun nasıl olup ta , açlıktan ölmediğine şaşıyorlarmış.
Günün birinde , iyi kalpli kız , kralın yanına gitmiş.Kral , o sırada at sırtındaymış.Ancak at , normal olarak doğmuş bir at değil de ;annesinden , sezaryenle doğmuş bir atmış.Bu atın eyeri de , doğumdan iki gün sonra ölen , anne atın derisinden yapılmış.Genç kız , krala şöyle demiş:
"Kral , doğmamış bir atın üzerinde ve atın annesi de , onunla birlikte.Ya bana bu bilmeceyi açıklayın , ya da oğlumu geri verin!"
Genç kız , babasını emzirdiği için , onu oğlu kabul ediyormuş.

[Kinyas]

Çok kıyıda köşede kalmış bir edebiyat.. Birkaç eser ve şiirden başka da bu edebiyata dair pek birşey yok..

Bu da Lesbos Edebiyatı ' na bir örnek..

Prens ve Genç Kız
Çeviren : Hüseyin Köse

Prensin biri , kendisine üç zorlu bilmeceyi açıklayabilecek , genç bir kızla evlenmek istiyormuş.Koca başkentte , bunu başarabilecek bir genç kız bulamayacağına inanan prens , ülkesini bir uçtan bir uca dolaşmaya karar vermiş. Yalnız başına ve giysilerini değiştirerek yola çıkmış.
Yolda giderken , bir dokuma tezgahının gürültüsünü işitmiş.Gürültünün geldiği yöne doğru ilerleyince , karşısında mahzene benzer koca bir in bulmuş.İnin girişinde , bir zeytin ağacı varmış.İçeri girmiş ve karşısında , kumaş dokuyan dünyalar güzeli bir kız görmüş.Kızın çevresinde bir yığın çocuk varmış;bunlar , kızın kendi kardeşleriymiş.Prens , kıza şöyle demiş:
"Ansızın içeri girdim ve hiç kimse engel olmadı.Birdenbire , karşımda sizi buldum.Bu ne biçim iş?"
Kız yanıtlamış :
"Daha önce bir köpeğimiz vardı.O , haber verirdi bize geleni.Ama , öldü;bir başkasını satın alacağız."
Prens , neredeyse çıplak olan çocuklara bakarak , genç kıza şöyle demiş :
"Birçok testi var ortalıkta ;ama , hepsi de boş."
Genç kız , prensin demek istediğini tahmin edip , yanıtını vermiş:
"Ben , eğirip kumaş dokurum;keser ve dikerim." demiş.
Bir süre geçtikten sonra , prens , genç kızın ön dişlerinin düşmüş olduğunu fark etmiş.
"Ev" demiş;"ne güzel;ama , bir payandanın olmayışı , onu çirkin kılıyor."
Genç kız da , şöyle yanıtlamış o zaman :
"Ben küçüğüm daha.Eğer dişlerim düşmüşse , Tanrı yenilerini verir nasılsa."
Böylece , prens , uzun zamandır kendisiyle evleneceğini düşündüğü kızı bulduğuna inanmış.
Çok geçmeden , kızın ana-babası , çalıştıkları kırlardan dönmüşler.Prens , onlardan konukseverlik dilemiş.Dileği hemen kabul edilmiş ve prens onuruna , bir horoz kesilmiş.Sofraya oturmadan önce , prens , oradakilere durumundan söz etmiş;herkes evliliği onaylamış.Genç kız , masaya servis yapmaya başlamış. Horozun kafasını babasına , ayaklarını annesine , göğsünü prense ve kendisine de kanatlarını ayırmış.Bu paylaşımdan şaşkına dönen prens , bunun nedenini merak edip sormuş.Ve kız şu yanıtı vermiş :
"Babama kafasını verdim;burada kalıp , evi onarsın diye.Anneme ayaklarını verdim;beni ziyarete geldiğinde , yolunu bulsun diye.Ve size sevgilim , size de göğsünü sundum;göğüs boşluğu bir gemiye benzediği için , onunla evinize dönebilesiniz diye.Ben de kanatlarını aldım;yakında , size uçarak gelebileyim diye."
Ertesi gün , prens , başkente gitmek için yola koyulmuş ve düğün hazırlıklarına bir an önce başlamayı düşünmüş.Başkente ulaştığında , kendisini kabul edip , konukseverliklerini esirgemeyenlere bir armağan sunmak istemiş.Bir uşakla birlikte;bir düzine ekmek , biraz peynir , şarap dolu bir fıçı ve bir tabak da kızarmış piliç yollamış.Prens ayrıca , uşağına , genç kıza iletilmesi için şu buyruğu vermiş :
"Elma ağacına(bu , genç kızmış) binlerce selam!Yıl , 12 aydır ve ay da , dolunay şeklinde.Keçi derisi gergin ve tabağın içindekiler de , bir bütündür."
Uşak , doğrudan doğruya kulübeye gitmek yerine , başka yollara sapınca;prensin sunduğu armağanların yarısını çaldırmış.Genç kız , uşağın çekingen konuşmasından , ortada bir hırsızlık olayı olduğunu anlamış ve efendisine yanıt olarak iletilmesi için , uşağa şu buyruğu vermiş:
"Yıl , 8 ay ve ay ise , yarımay şeklinde.Keçi derisinde harelenmeler var;tabağın da , yarısı dolu.Eğer , elmaları (bu , uşakmış) dökerseniz;artık , elma ağacının dostu değilsiniz demektir."
Prens , bu mesaj üzerine , seçiminde yanılmadığını anlamış ve birkaç gün sonra , genç kızla mutlu bir evlilik yapmış.

[serenadaschizophrana]

nerede olduğunu hatırlamamakla birlikte Babasını Emziren Kız' ı okuduğumun hatırlıyorum. gerçekten çok ilginç öyküler Silent ve Kata teşekkürler.