Felix Mendelssohn Bartholdy

[boogee]

Şubat 1809 tarihinde Lea Salomon ve banker Abraham Mendelssohn'un ortak meyvesi olarak Hamburg'da dünyaya gelir. Ailesi, Yahudi atalarıyla onur duymasına rağmen, 19. yüzyılın liberal düşünceleri yüzünden Hıristiyanlığı benimsemiştir.
Bu yüzden iki kızkardeşi ile birlikte Protestan olarak vaftiz edilecek ve dayısının etkin kişiliği nedeniyle daha sonraki dönemlerde ailenin soyadına Bartholdy sözcüğü eklenecektir. Aile, Fransızların Hamburg'u işgali üzerine aile Berlin'e göç eder.

Abraham Mendelssohn çocuklarını son derece sert kurallar içerisinde yetiştirmiş, çalışkanlığı en önemli ilke olarak tüm aileye benimsetmişti. Bu nedenle Felix, hiçbir zaman kendine ayıracak boş bir zaman bulamamıştır.
Felix, babasının otoritesinden çekinir, ama onun bilgisi ve insan sevgisine karşı sonsuz saygı duyardı. İlerlemiş yaşlarında, dostuna yazdığı bir mektubunda babası için şöyle demiştir: "O benim sadece babam değil, aynı zamanda sanat ve hayat konusunda da tek ögretmenimdi"

İlk piyano dersini, tüm aile gibi Johann Sebastian Bach tutkunu olan annesinden alan küçük Felix, 1816 yılından sonra bir süre için ailesiyle birlikte gittiği Paris'te müzik eğitimine devam etti. Babası, çocuklarını hiç bir zaman okula göndermeyip, kendi oluşturduğu bir sistemle yetiştirmiş olması, Felix'in hayat tecrübesinin kısıtlı kalmasına neden olmuş, onu çekingen ve içine kapanık bir kişilik haline getirmişti. Dönemin, en yetenekli ustalarının verdiği derslerle eğitilen Felix, müzik alanında da, Berlin'in en iyi isimlerinden ders aldı. Keman ve viyola çalmayı öğrendiği 11 yaşında "Berliner Singakademie" korosuna düzenli olarak katılmaya başladı.
Berlin'de çağının ünlü öğretmenleri Ludwig Belger'den piyano ve Cari Friedrich Zelter'den aldığı kompozisyon bilgisi ufkunu genişletecektir. Özellikle Zelter'in Mendelssohn üzerindeki etkisi büyük olacaktır. Bunun sonucunda da zihinsel yetenekleri çok gelişecek ve kızkardeşi ile Paris'e gideceklerdir. Besteciliği yanı sıra , iyi bir satranç ve bilardo oyuncusu, iyi bir dansçı ve binici olarak da çevresinde tanınmış ve sevilmişti.

Mozart'ın müziği ile de Paris'te tanıştığı sanılmaktadır. Zelter, 1821'de onu Goethe ile tanıştırmak üzere Weimar'a götürür. Bach ile Mozart'ın yapıtlarını çalan on iki yaşındaki küçük besteciyle 72 yaşındaki Goethe arasında olağanüstü bir dostluk kurulur. Goethe'nin şiirlerinin yanı sıra Shakespeare'in eserlerinden de ilham alan Felix, aristokrat ailelerin salonlarında çalınmak üzere besteler yapmaya devam etti. Henüz 13 yaşındayken Do minör Senfoni'sini yaratmıştı. Felix, henüz 13 yaşındayken, doğum günü hediyesi olarak, Johann Sebastian Bach’ın "Matthaus Passionu" nun ("Aziz Matta") notalarını istemiş ve bu eser üzerine yaptığı çalışmalar, onu, ileride "Bach’ı yeniden yaşama döndüren kişi� yapacak yola sokmuştu.

Felix, Paris ‘te bulunduğu sürece, dönemin diğer önemli isimleriyle de tanışma fırsatı buldu. Aralarında Rossini, Kreutzer, Meyerbeer, Auber ve "çok parmaklı ama az beyinli" olarak tanımladığı Liszt gibi bestecilerin bulunduğu bu kişiler hakkındaki düşünceleri ise, oldukça sert ve alaycı oldu.
Mendelssohn ailesi Paris dönüşü, bestecinin en mutlu yıllarının geçeceği, yeni evine taşındı. "Op. 20 oktett" ve "Bir Yaz Gecesi Rüyası Uvertürü" , bu evin bahçesinde oluştu. Bu arada yeni dostlar edinen Felix, gerek eserleri, gerekse kişiliğiyle salon toplantılarının sevilen ismi haline geldi.
1825'te Paris'te Luigi Cherubini, üstün yeteneğini keşfedecek, bir yıl sonra da "Bir yaz Gecesi Rüyası" ile olgun bir besteci olarak kendisini kanıtlayacaktır. . 20 yaşında geldiğinde unutulmuş bir besteci olan Bach'ın eserlerini incelemeye kendini vermişti. 11 Mart 1829'da Berlin Şan Akademisi'nde bir kasap dükkânında bulduğu Bach'ın "Aziz Matta Pasionu"nun seslendirilişini yönetecek ve tam yüz yıl sonra Bach'ı yeniden şöhrete ulaştıracaktır.

Felix Mendelssohn, öğretmeni Zelter’in, 1832’ de ölümünden sonra uzun zaman kendini bu üzüntüden kurtaramaz. Berlin müzik çevresi tarafından Felix, Zelter’den boşalan "Berliner Singakademie" nin yönetilmesine aday gösterilmiş fakat seçim sonucu , Mendelssohn değil, Rungenhagen bu görevi devralmıştır. Felix’in bu seçimi kaybetmesi iki nedene bağlanır: Bunlardan birincisi, Akademideki koyu Hristiyan düşüncedeki üyelerin, geçmişi musevi olan birisinin yönetimi altında çalışmak istememeleridir. Diğer sebep ise, 70 yaşındaki ustadan boşalan bir yerin, 50 yaşındaki tecrübeli bir kişi yerine, 24 yaşındaki sakin görünüşlü bir gence devredilmesini uygun bulmamalarıdır.

Seçimin bu şekilde sonuçlanması, Alman müzik tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Felix Mendelssohn, kendini Berlin’ in müzik çevresine tanıtmak amacıyla verdiği konserlerle, ileride ona, Leipzig okulunun oluşumuna gidecek yolun kapılarını açarken, Rungenhagen’in yönetimindeki "Berliner Singakademie" si de zamanla üstünlüğünü önemli ölçüde yitirmiştir.

Bunun üzerine 1833'de Düsseldorf kentindeki Niederrhein Müzik Festivali'nin genel direktörlüğü görevini kabul etti ve festival boyunca Händel Orotoryaları'nın yorumlanmasını sağlayarak Barok Dönem müziğini yeniden hayata geçirdi.


1835 yılında, Leipzig Gewandhaus orkestrasını yönetmek üzere davet edilen genç sanatçı, bir başka meslektaşı tarafından yönetilen orkestranın yönetimini devralmasının meslektaşına büyük bir saygısızlık olacağı gerekçesiyle bu görevi kabul etmemiştir.! (Bu meslektaşı kim merak ettim. Bir bilen varsa not etsin lütfen) Mesleği ve meslekdaşlarına olan bu saygısı Felix Mendelssohn’a büyük saygınlık kazandırmış, kendisine duyulan sevgiyi her zaman taze tutmuştur!



Bu yoğun çalışma döneminde babasının yokluğunun acısına kızkardeşi Fanny'nin Mayıs ayında ölümü eklenir.Çünkü Fanny yaşayan tek yakın akrabasıdır. (Ayrıca Fanny'nin de müzik çalışmaları vardır. "Sözsüz Şarkılar"ının kimisinin aslında Fanny tarafından bestelendiği söylenir.)

1841 yılında, Berlin’de konservatuar kurma girişimleri, bürokratik engeller dolayısıyla yarım kalınca besteci, bu arzusunu Leipzig’de en mükemmel şekilde gerçekleştirdi. Dönemin en ünlü müzik adamlarının ders verdiği okul, 1846 yılında Avrupa’nın tartışılmaz en üstün müzik okulu olmuştur.

1847'de ablası Fanny'nin ölüm haberi üzerine yaşama isteğini yitiren sanatçı, Fa Minör 6. Yaylı Çalgılar Dörtlüsü ve Fanny için Requiem'i besteledi. Hayatında en sevdiği insan, ablası Fanny beklenmedik bir şekilde ölmüştü. Bu haber hayatının en önemli dönüm noktası olmuş, yaşama isteği, bir daha hiçbir zaman düzelmemek üzere kırılmıştı. Aynı yıl bir beyin sarsıntısı geçirerek kısmi felç olan Mendelssohn, 4 Kasım 1847'de hayatını kaybetti ve ablası Fanny'nin yanına gömüldü.


Besteciliğinin yanı sıra ressamlığı ve edebiyat üzerine derin bilgisiyle adı tarihe Jacob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy olarak geçecektir.

Mendelssohn’a hayran kalan ve gıpta eden çağdaşları onu Latincede mutlu , mesut manasına gelen “Felix� adıyla andılar. Gerçekten her türlü başarıya kavuşan Mendelssohn mesut bir hayat geçirmiştir. Tanınmış bir filozofun torunu olan Mendelssohn, harika çocuk olarak ihtiyar şair Goethe’ye piyano çaldığı andan, kızkardeşinin genç yaşta vefat etmesinden duyduğu acının sebep olduğu vakitsiz ölümüne kadar mesut olmuştu. Bu şair onun için Latincede liyakatlı manasına gelen “meritis� tabirini kullanmıştır. Filhakika o zaman genel bir faaliyet haline gelmiş bulunan Alman ve Avrupa müzik hayatının içinde bugünkü manada büyük orkestra şefi, ayrıca da öğretmen ve teşkilatçı olan Mendelssohn’un yaptığı hizmetler büyüktür. Hepsi kusursuz bir güzellikte, mükemmel bir form arz eden eserlerinden bazılarının bugün için daha ziyade kendi zamanının zevkine bağlı kaldığı görülmektedir. Fakat Mozart’a meftun olan ve harika çacuk durumundan çıkıp Goethe’nin fikir dünyası içinde hakiki kültüre sahip bir sanatkar haline gelen Mendelssohn’un tarihi önemini belirtmek için şu üç olayı saymak yetişir:
birincisi, Mendelssohn’un 17 yaşında kemale erip Shakespeare’in “Yaz Gecesi Rüyası� uvertürü gibi bir şaheseri yazabilmesidir.
Ikincisi, Leipzig konservatuarını kurmasıdır. Onun bu teşebbüsü sayesinde Bach’ın şehri o asrın müzik hareketlerini ve müzik pedagojisini geliştiren en önemli yerler arasına girmiştir.
Üçüncü olay, ilk icrasından tam 100 yıl sonra Bach’ın “Matthaeus Passion�unun Berlin’de yeniden icrasıydı. Bu icradan tam bir Bach cereyanı doğdu. Daha önce Bac’ın ihyası için emek sarfeden ve Goethe’nin dostu olan Zelter’in öğrencisi Mendelssohn bu hareketiyle sadece mütehassıslarca tanınan Thomas kilisesi kontorunun ismini dünyaya tanıttı ve kökleştirdi. Bundan doğan heyecanlı Bach sevgisi ve bağlılığı yaratıcı ve araştırıcı hareketlere tesir etti; neticede meydana gelen Bach bilgisi yirminci asrın müzik hakkındaki telakkilerinin temeli oldu.

“Mesut� Mendelssohn’un hayatı pek mücadelesiz geçmedi. Daha ziyade hislerine uyarak romantizmi temsil edenlere karşı duyduğu antipatiye, karşı taraftan da mukabele edildi. Bu kaçınılmaz münakaşalarda, başka yollardan yürüyen muhaliflerden ziyade, fazlasıyla şekilperest davranan kendi taraftarları ona zarar verdiler.